Wyrok TSUE C-767/24: potrącenie przez kredytobiorcę nie oznacza zrzeczenia się zarzutu przedawnienia

Gdy bank pozywa kredytobiorcę EUR o zwrot kapitału po terminie przedawnienia, obrona polega na zarzucie przedawnienia i, na wszelki wypadek, na potrąceniu własnych wpłat. Do niedawna część sądów uznawała, że samo potrącenie oznacza rezygnację z zarzutu przedawnienia. TSUE w wyroku z 11 grudnia 2025 r. przeciął ten spór na korzyść konsumentów.

1. Stan faktyczny sprawy Kuszycka

Kredytobiorczyni zawarła z mBankiem w 2006 r. umowę kredytu indeksowanego do CHF na 130 000 zł. W październiku 2017 r. skierowała do banku wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, żądając zwrotu nienależnie zapłaconych rat. Bank pozwał ją o zwrot kapitału dopiero 16 grudnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że umowa jest nieważna, a trzyletni termin przedawnienia roszczenia banku upłynął 31 grudnia 2020 r. Konsumentka podniosła zarzut przedawnienia i niezależnie złożyła oświadczenie o potrąceniu swoich wierzytelności.

Problem polegał na tym, że według orzecznictwa krajowego złożenie oświadczenia o potrąceniu mogło być traktowane jako dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia. Konsumentka, broniąc się potrąceniem, traciłaby więc zarzut, który prowadził do oddalenia powództwa banku w całości.

2. Rozstrzygnięcie Trybunału

Wyrokiem z 11 grudnia 2025 r. Trybunał orzekł, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym złożenie przez konsumenta oświadczenia o potrąceniu jego wierzytelności z wierzytelnością banku pociąga za sobą dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia dotyczącego wierzytelności banku. Chodzi o sytuację, w której umowa została uznana za nieważną w całości z powodu nieuczciwego warunku.

Trybunał nie wypowiedział się natomiast o tym, kiedy zaczyna biec przedawnienie roszczenia banku, ani o tym, czy bank może potrącać swoje roszczenie. Te kwestie rozstrzygnęły dopiero późniejsze wyroki z 2026 r.

3. Co to zmienia w praktyce

Konsument pozwany przez bank o zwrot kapitału może bez ryzyka łączyć dwie linie obrony: zarzut przedawnienia jako główny i potrącenie własnych wpłat jako ewentualne, na wypadek gdyby sąd przedawnienia nie uwzględnił. Sąd nie może z potrącenia wywodzić rezygnacji z zarzutu. To ważne, bo w wielu sprawach banki pozwały kredytobiorców po upływie trzech lat od reklamacji lub zawezwania do próby ugodowej.

4. Jak wyrok łączy się z późniejszym orzecznictwem

Początek biegu przedawnienia roszczenia banku rozstrzygnął wyrok TSUE z 2 lipca 2026 r. (C-261/25 i C-262/25): termin może biec od dnia, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec banku wiążący charakter umowy. Możliwość nieuwzględnienia przedawnienia ze względów słuszności (art. 117(1) KC) dopuścił, z zastrzeżeniami, wyrok z 16 kwietnia 2026 r. (C-753/24). Zarzut potrącenia podnoszony przez bank ocenił wyrok z 22 stycznia 2026 r. (C-902/24). Wszystkie cztery wyroki omawiam w osobnym artykule o przedawnieniu roszczeń banku.

5. Podstawy prawne

• Art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG
• Art. 117 § 2 i 2(1), art. 117(1), art. 118, art. 498-499 KC
• Wyrok TSUE z 11 grudnia 2025 r., C-767/24
• Wyrok TSUE z 2 lipca 2026 r., C-261/25 i C-262/25
• Wyrok TSUE z 16 kwietnia 2026 r., C-753/24
• Wyrok TSUE z 22 stycznia 2026 r., C-902/24

Najczęstsze pytania

Co dokładnie orzekł TSUE w sprawie C-767/24?

Że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, według którego złożenie przez konsumenta oświadczenia o potrąceniu jego wierzytelności z wierzytelnością banku pociąga za sobą dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia wierzytelności banku.

Czy po tym wyroku mogę bezpiecznie potrącić swoje wpłaty, gdy bank pozywa mnie o kapitał?

Tak. Możesz jednocześnie podnieść zarzut przedawnienia roszczenia banku i na wypadek jego nieuwzględnienia złożyć oświadczenie o potrąceniu własnych wpłat. Sąd nie może z samego potrącenia wywieść, że zrzekłeś się zarzutu przedawnienia.

Od kiedy biegnie przedawnienie roszczenia banku o zwrot kapitału?

Tej kwestii C-767/24 nie rozstrzyga. Odpowiedział na nią TSUE w wyroku z 2 lipca 2026 r. (C-261/25 i C-262/25): bieg terminu może rozpoczynać się od dnia, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec banku wiążący charakter umowy. Termin dla banku wynosi trzy lata (art. 118 KC), liczone do końca roku kalendarzowego.

Czy bank może mimo przedawnienia odzyskać kapitał?

Wyjątkowo. TSUE w wyroku z 16 kwietnia 2026 r. (C-753/24) dopuścił stosowanie art. 117(1) KC, który pozwala sądowi nie uwzględnić przedawnienia ze względów słuszności, pod warunkiem zapewnienia konsumentowi skutecznej ochrony.

Stan prawny: wrzesień 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w indywidualnej sprawie.